11.4.2 Osmanlı Devleti'nin siyasi varlığına yönelik iç ve dış tehditleri analiz eder.

Osmanlı Devleti'nin zayıflaması nedeniyle büyük güçlerin Osmanlı topraklarını etkileme, parçalama (Şark Meselesi) veya işgal etme (Kuzey Afrika gibi) çabaları ele alınır. 1815 Viyana Kongresi'nden itibaren büyük güç müdahalesi ile uluslararası boyut kazanan konulara (1821 Rum İsyanı, Yunanistan'ın kurulması, Osmanlı aleyhine toprak genişletmesi, Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması sonrası Osmanlı Devleti'nin Avrupa devletler hukukuna dahil edilmesi, 93 Harbi ve Berlin Kongresi sonrası Doğu Anadolu'da Ermeni Meselesi) değinilerek Avrupa devletlerinin Osmanlı varlığına yönelik tehdidi vurgulanır. Mehmet Ali Paşa'nın merkezi Osmanlı yönetimine rağmen güç kazanma ve etki alanını genişletme çabalarına değinilir. Rusya'nın Boğazlar konusundaki talepleri karşısında Avrupa güçlerinin Osmanlı Devleti'nden yana tavır alması ve bunun nedenleri ele alınır. Öğrencilerin, 1768-1914 yılları arasında Osmanlı-Rus rekabetini sebep-sonuç ilişkileri açısından analiz etmeleri sağlanır. Avrupa devletleri arasında bloklaşmalar nedeniyle değişen uluslararası şartlar ve Avrupa'da toprak kayıpları nedeniyle Osmanlı Devleti'nin çeşitli büyük güçlerle ittifak arayışı ele alınır.
I.Dünya Savaşı öncesinde ülke dışındaki Müslüman toplulukların (Arakan, Azerbaycan, Mauritius gibi) Osmanlı Devleti'ne sağladığı yardımlara değinilir ve öğrencilerin bu yardımları sağlayanların duygu, düşünce ve amaçları hakkında çıkarımda bulunmaları sağlanır.

→ Orman Haftası, Dünya Tiyatrolar Günü

2. Dönem Ara Tatili

2. Dönem Ara Tatili

→ Tüketiciyi Koruma Haftası, Türk Dünyası ve Toplulukları Haftası

11.4.1 1774-1914 yılları arasındaki süreçte meydana gelen başlıca siyasi gelişmeleri tarih şeridi ve haritalar üzerinde gösterir.

Başlıca siyasi gelişmeler olarak Kırım'ın Rusya tarafından ilhaki (1783), Fransız İhtilali (1789), Yaş Antlaşması (1792), Sırp İsyanı (1804), Viyana Kongresi (1815), Rum İsyanı (1821), Edirne Antlaşması (1829), Hünkar İskelesi Antlaşması (1833), Balta Limanı Antlaşması (1838), Tanzimat Fermanı (1839), Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841), Kırım Savaşı (1853-1856), Islahat Fermanı (1856), Paris Antlaşması (1856), Kanun-î Esasi'nin ilanı (1876), Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878), Berlin Antlaşması (1878), Düyün-ı Umûmiye İdaresinin kurulması (1881), II. Meşrutiyet'in ilanı (1908), Trablusgarp Savaşı (1911),
I.Balkan Savaşı (1912) ve II. Balkan Savaşı (1913) verilir. Burada verilen kronolojik sıralama, öğrencilerin kronolojik düşünme becerilerini desteklemeye yöneliktir. Sıralanan olay ve olgulara ilişkin bir konu anlatımı yapılmamalı ve bunların ezberletilmesi yoluna gidilmemelidir.

→ Bilim ve Teknoloji Haftası, İstiklâl Marşı'nın Kabulü ve Mehmet Akif Ersoy'u Anma Günü

11.4.1 1774-1914 yılları arasındaki süreçte meydana gelen başlıca siyasi gelişmeleri tarih şeridi ve haritalar üzerinde gösterir.

Başlıca siyasi gelişmeler olarak Kırım'ın Rusya tarafından ilhaki (1783), Fransız İhtilali (1789), Yaş Antlaşması (1792), Sırp İsyanı (1804), Viyana Kongresi (1815), Rum İsyanı (1821), Edirne Antlaşması (1829), Hünkar İskelesi Antlaşması (1833), Balta Limanı Antlaşması (1838), Tanzimat Fermanı (1839), Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841), Kırım Savaşı (1853-1856), Islahat Fermanı (1856), Paris Antlaşması (1856), Kanun-î Esasi'nin ilanı (1876), Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878), Berlin Antlaşması (1878), Düyün-ı Umûmiye İdaresinin kurulması (1881), II. Meşrutiyet'in ilanı (1908), Trablusgarp Savaşı (1911),
I.Balkan Savaşı (1912) ve II. Balkan Savaşı (1913) verilir. Burada verilen kronolojik sıralama, öğrencilerin kronolojik düşünme becerilerini desteklemeye yöneliktir. Sıralanan olay ve olgulara ilişkin bir konu anlatımı yapılmamalı ve bunların ezberletilmesi yoluna gidilmemelidir.

→ Girişimcilik Haftası

11.3.4 Ulus devletleşme ve endüstrileşme süreçlerinin sosyal hayata yansımalarını analiz eder.

Ulaşım ve haberleşme sektörlerindeki gelişmelerin (demiryolları, telgraf) merkezi yönetimlerin kendi alanları üzerindeki otoritelerini artırmalarını nasıl sağladığı Osmanlı Devleti örneği üzerinden ele alınır. Avrupa devletleri ile siyasi ve askeri rekabet çerçevesinde açılan kurumlar (Hendesehane ve Mühendishaneler, Mekteb-i Harbiye, Tıbbiye, Mülkiye ve diğer meslek okulları) ve II. Mahmud döneminden itibaren zorunlu örgün eğitimin başlatılmasına değinilir. Bu kurumların ulus devletleşme sürecindeki rolleri kısaca açıklanır. Osmanlı Devleti'nde açılan azınlık okulları, yabancı ve misyoner okulları belirtilir ve II. Abdülhamid döneminde devlet tarafından kurulan okullar kısaca ele alınır. II. Abdülhamid döneminde devlet hastaneleri ve Dârülaceze gibi sosyal yardım kurumlarının kurulması, emeklilik sistemi ve fakirlik maaşları ele alınır. Öğrencilerin, bu uygulamaların günümüzde değişim ve süreklilik açısından varlığını sürdürdüğünü analiz etmeleri sağlanır. Türk tarihinde siyasi ve sosyal alanlarda yüzyıllar boyunca değişime rağmen önemini/mevcudiyetini koruyan unsurlara (dil, aile yapısı, bayrak) değinilir.

→ Vergi Haftası, Yeşilay Haftası

11.3.4 Ulus devletleşme ve endüstrileşme süreçlerinin sosyal hayata yansımalarını analiz eder.

Ulaşım ve haberleşme sektörlerindeki gelişmelerin (demiryolları, telgraf) merkezi yönetimlerin kendi alanları üzerindeki otoritelerini artırmalarını nasıl sağladığı Osmanlı Devleti örneği üzerinden ele alınır. Avrupa devletleri ile siyasi ve askeri rekabet çerçevesinde açılan kurumlar (Hendesehane ve Mühendishaneler, Mekteb-i Harbiye, Tıbbiye, Mülkiye ve diğer meslek okulları) ve II. Mahmud döneminden itibaren zorunlu örgün eğitimin başlatılmasına değinilir. Bu kurumların ulus devletleşme sürecindeki rolleri kısaca açıklanır. Osmanlı Devleti'nde açılan azınlık okulları, yabancı ve misyoner okulları belirtilir ve II. Abdülhamid döneminde devlet tarafından kurulan okullar kısaca ele alınır. II. Abdülhamid döneminde devlet hastaneleri ve Dârülaceze gibi sosyal yardım kurumlarının kurulması, emeklilik sistemi ve fakirlik maaşları ele alınır. Öğrencilerin, bu uygulamaların günümüzde değişim ve süreklilik açısından varlığını sürdürdüğünü analiz etmeleri sağlanır. Türk tarihinde siyasi ve sosyal alanlarda yüzyıllar boyunca değişime rağmen önemini/mevcudiyetini koruyan unsurlara (dil, aile yapısı, bayrak) değinilir.

11.3.3 Osmanlı Devleti'nde modern ordu teşkilatı ve yurttaş askerliğine yönelik düzenlemelerin siyasi ve sosyal boyutlarını analiz eder.

Fransız İhtilali sonrası Avrupa'da uygulanan zorunlu askerlik sisteminin gerekçeleri ve sosyo-politik etkilerine değinilir. Öğrencilerin, Osmanlı Devleti'nin yeni düzenli ordu kurma girişimlerinin (Nizam-ı Cedit, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması ve Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye) gerekçelerini analiz etmeleri sağlanır.